ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
493
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
جن دانسته آمذ كه سبب سنك غلظ مادّت بوذ و حرارت نارى و ضيق مجارى ، بايذ تا لختى از اغذيهى غليظ ياذ كنم جن لاكجه « 1 » و عصيده و رشته و سر بريان و بايجه و « 2 » كرنج خاصه كرنج « 2 » بشير و كوشت « 3 » ماهى تازه و كوشت بط و مرغابى و ميوها خام و كوشت كاو و اشتر و نان فطير و خرما ، و هر جيزى كغليظ بوذ از وى حذر كند و خاصه از بنير تازه ، و از همه حركات عنيف و از داروهاء كرم و قابض و كمر بستن سخت . « 4 » و باز « 4 » به كار داشتن آن داروها ( f . 395 ) كه مجارى بول را كشاذه كنند جن تخم خربزه و خيار و خيار بادرنك و تخم خطمى و تخم كدو شيرين و كثيرا و تخم كرفش از همه برابر و شكر هم جند همه « 5 » بيوسته به كار دارذ ، و شراب صافى خوش به كار دارذ « 6 » ، و غذا زيربا و كبر شور و سكبا بكبر و سباناخ و آب نخود سياه و تربزه « 7 » ، و از همه شيرينيها غليظ حذر كند جن فلاته و عصيده بخرما و عصيده سياه « 8 » و آنج بدين مانذ ، و دايم بر بشت نهد روغن خيرى و آنج بدين مانذ « 9 » ، و اكر مزاج كرده كرم بوذ قيروطى سرد برنهذ هم بقوّت و هم بفعل ، و جهد كند تا ستان بخسبد . اينك برين « 10 » قوانين كار كند و دايم بدان داروها كى بطبقه اولست از داروها سنك بيرون آرنده « 11 » كار كند و به كار دارذ تا مجارى كشاذه دارذ ، و اكنون ياذ كنم باب كميز كرفتن كه از كرده بوذ و از مثانه بوذ نيز يا از حالبين بوذ يا از مجرى قضيب ، و اين كه بمجرى قضيب بوذ ، يا سنك بوذ يا كوشت افزونى يا آماس « 12 » يا علقه ،
--> ( 1 ) - ف : لاكشه ( 2 - 2 ) - ف : هريسه و كرينج و خاصه كرينج ( 3 ) - ب ه : قديد و ( 4 - 4 ) - ف : و يا ( 5 ) - ب ه : داروها ( 6 ) - ف : « و شراب صافى خوش به كار دارذ » ندارد ( 7 ) - ب ه : ترب تازه ، خ « ف » و « م » : ترب تازه ( 8 ) - ف : عصيده سناه ( 9 ) - ف : « و آنج بدين ماند » ندارد ( 10 ) - ف : بذين ( 11 ) - ف : بيرون ارند ( 12 ) - ف : افزوده . بوذ